لجستیک و ۳PL Center

مشاور صنعت حمل‌ونقل و مدیرعامل ایرسوتر 

محمد ساطعی

هزینه ترانسپورت مواد معدنی در حوزه معدنکاری رقم قابل ملاحظه‌ای از قیمت تمام شده را تشکیل می‌دهد‌، انتقال مواد معدنی و هزینه‌ای که به این منظور پرداخت می‌شود‌، اثر بسیاری روی قیمت تمام شده محصول دارد که سیستم حمل‌ونقل ریلی در مقایسه با انواع سیستم‌های حمل‌ونقل‌، هم از نظر مصرف و هم بالا بودن راندمان ایمنی و حفظ محیط‌زیست و همچنین از نظر حمل انبوه با قیمت مناسب‌، دارای توجیه فنی و اقتصادی است.

تقسیم بندی سیستم‌های حمل‌ونقل:

سیستم‌های حمل‌ونقل در چهار دسته حمل‌ونقل جاده‌ای‌، ریلی‌، دریایی و هوایی تقسیم بندی می‌شوند.

نکته ۱- سیستم حمل‌ونقل ریلی هم از نظر مصرف انرژی و هم ایمنی و حفظ محیط‌زیست در اولویت استفاده قرار دارد.

نکته ۲- برای هر کیلومتر خط راه‌آهن به‌طور میانگین ۲ میلیون دلار سرمایه‌گذاری لازم است.

نکته ۳- یکی از علل مصرف بالای حامل‌های انرژی در ایران‌، پایین بودن بهای آنها است.

توجیه اقتصادی استفاده از حمل‌ونقل ریلی‌:

در فواصل طولانی مخصوصا اگر فاصله بیش از ۸۰۰ کیلومتر باشد، انجام پروژه‌های حمل حجیم فقط به روش ریلی اقتصادی است و در مسیرهای کوتاه‌تر از ۵۰۰ کیلومتر به‌دلیل افزایش ۲۰ درصدی حق دسترسی از سوی راه‌آهن‌، حمل ریلی در مسیر اقتصادی نیست.

نکته ۱- استفاده از حمل‌ونقل جاده‌ای برای مسافت‌های کمتر از ۵۰۰ کیلومتر باصرفه است که متاسفانه به‌دلیل نبود زیرساخت‌های مناسب این میزان تا هزار کیلومتر افزایش یافته است، همچنین روش حمل‌ونقل دریایی برای مسافت‌های ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتری توجیه اقتصادی داردو در روش دریایی، مسافت‌های بیش از ۱۰ هزار کیلومتر توجیه اقتصادی خواهد داشت.

نکته۲- در سال ۹۳ برای رقابت با جاده، حاشیه سود نرخ حمل ریلی کاهش یافته است.

وضعیت حمل‌ونقل مواد معدنی ایران از طریق سیستم ریلی:

۱- حدود ۲۰ درصد معادن کشور که نزدیک به ۹۰ درصد از محصولات معدنی را تولید می‌کنند به راه‌آهن متصل هستند.

۲-در حال حاضر ۷۵ درصد ظرفیت ریلی به حمل سنگ‌آهن اختصاص یافته است.

۳- در حوزه معادن و صنایع معدنی، هزینه حمل‌ونقل حجم قابل ملاحظه‌ای از قیمت تمام شده را تشکیل می‌دهد.

۴- بزرگ‌ترین گلوگاه حمل ریلی برای صادرات به‌خصوص از معادن خصوصی را می‌توان در انتهای خط تخلیه دانست‌، به جرات می‌توان گفت در کشور تنها یک ایستگاه تخلیه واگن در منطقه ویژه خلیج‌فارس وجود دارد که مانور تخلیه آن حداکثر ۳۵۰ واگن در روز است که ۷۰ درصد آن جهت تخلیه برای فولاد هرمزگان و فولاد کار جنوب است.

۵- ‌‌‌بدنه اصلی حمل‌ونقل ریلی را ۳ بخش مالکان واگن، مالکان لکوموتیو و مالکان شبکه زیربنایی تشکیل می‌دهند.